IFC là gì? Tìm hiểu định dạng IFC trong BIM và Open BIM

1. IFC là gì?

IFC viết tắt của Industry Foundation Classes, là tiêu chuẩn mở mô tả dữ liệu của công trình xây dựng và hạ tầng. IFC được phát triển bởi buildingSMART và tiêu chuẩn hóa trong bộ ISO 16739; ISO 16739-1:2024 quy định lược đồ dữ liệu.

Trong công việc hằng ngày, “file IFC” thường chỉ tệp có đuôi .ifc. Cần phân biệt: IFC là tiêu chuẩn mô tả dữ liệu; tệp .ifc là một cách lưu và trao đổi dữ liệu theo tiêu chuẩn đó.

IFC được ví là “ngôn ngữ chung” vì phần mềm gửi và phần mềm nhận có thể dựa vào cùng cách mô tả đối tượng. Chẳng hạn, một cấu kiện được nhận diện là tường, gắn với tầng và mang các thuộc tính đã khai báo, thay vì chỉ xuất hiện như một khối hình học.

IFC liên quan gì đến openBIM?

openBIM là cách tiếp cận cộng tác dựa trên các tiêu chuẩn mở. IFC phục vụ trao đổi dữ liệu mô hình; các tiêu chuẩn khác hỗ trợ những nhiệm vụ bổ sung. Ví dụ, BCF phục vụ trao đổi vấn đề và nhận xét trong phối hợp; IDS mô tả yêu cầu thông tin để hỗ trợ kiểm tra dữ liệu IFC bằng công cụ.

Do đó, quy trình openBIM cần cả tiêu chuẩn dữ liệu, trách nhiệm của các bên và cơ chế kiểm tra, phê duyệt.

2. Một tệp IFC có thể chứa những thông tin gì?

Giá trị của IFC nằm ở khả năng mô tả đối tượng cùng bối cảnh của nó trong công trình. Tùy mô hình và thiết lập xuất, dữ liệu có thể bao gồm:

3. IFC khác DWG và mô hình gốc như thế nào?

DWG, IFC và mô hình gốc phục vụ các nhu cầu khác nhau. Một bộ hồ sơ có thể cần đồng thời cả ba, tùy mục tiêu thiết kế, phối hợp và nghiệm thu.

Lưu ý: DWG không chỉ chứa đường nét; IFC cũng không mặc nhiên chứa đầy đủ thông tin. Giá trị sử dụng phụ thuộc cách dữ liệu được tạo lập và kiểm soát.

4. Ứng dụng thực tế của IFC trong dự án BIM

Phối hợp kiến trúc, kết cấu và MEP

Mô hình IFC của từng bộ môn có thể được tập hợp trong công cụ phối hợp để rà soát không gian và kiểm tra va chạm. IFC cung cấp dữ liệu; việc phát hiện xung đột do phần mềm và bộ quy tắc kiểm tra thực hiện.

Trong một tình huống minh họa, nhóm MEP xuất mô hình đường ống, nhóm kết cấu xuất dầm và sàn. Người điều phối cần kiểm tra tọa độ, phạm vi mô hình và phiên bản trước khi đánh giá xung đột. Nếu đầu vào bị lệch vị trí, báo cáo va chạm có thể không phản ánh đúng thiết kế.

Bóc tách khối lượng và hỗ trợ lập BOQ

IFC có thể là đầu vào cho quy trình bóc tách theo loại cấu kiện, tầng hoặc hệ thống. Khi xây dựng BOQ, nhóm dự toán vẫn cần đối chiếu quy tắc đo bóc, mã công tác, phạm vi và các phần chưa được mô hình hóa.

Tham chiếu để phát triển thiết kế và hồ sơ

Mô hình IFC có thể được dùng làm tham chiếu khi triển khai thiết kế hoặc phối hợp hồ sơ. Tuy nhiên, không nên kỳ vọng nhập IFC sẽ tái tạo nguyên vẹn family, ràng buộc tham số, bản vẽ chi tiết và cấu trúc chỉnh sửa của mô hình nguồn.

Bàn giao tài sản và hỗ trợ Digital Twin

IFC có thể đóng góp dữ liệu mô hình cho quản lý tài sản. Để phục vụ vận hành, doanh nghiệp cần xác định trước thông tin nào phải bàn giao, ví dụ mã thiết bị, vị trí và thuộc tính bảo trì, đồng thời kiểm tra hệ thống tiếp nhận có khai thác được chúng hay không.

Một tệp IFC chưa tạo thành Digital Twin. Tùy mục tiêu sử dụng, giải pháp còn cần liên kết hồ sơ, dữ liệu vận hành, cơ chế cập nhật và có thể có dữ liệu cảm biến. Việc này đòi hỏi thiết kế quy trình và tích hợp hệ thống.

5. Chọn phiên bản IFC và phần mềm như thế nào?

Trong thực tế có thể gặp IFC2x3, IFC4 và IFC4.3. IFC4.3 mở rộng phạm vi cho hạ tầng, bên cạnh công trình. Lựa chọn cho dự án phải dựa trên yêu cầu trao đổi và mức hỗ trợ của cả bên xuất lẫn bên nhận.

Ngoài phiên bản, cần quan tâm MVD — Model View Definition, tức đặc tả phục vụ một phạm vi trao đổi. Cùng một phiên bản IFC nhưng mục tiêu trao đổi hoặc cấu hình xuất khác nhau có thể dẫn đến kết quả khác nhau.

Revit, Archicad, Tekla và Vectorworks có làm việc qua IFC được không?

Các phần mềm này có hỗ trợ quy trình IFC ở các mức độ khác nhau. Khi lựa chọn giải pháp, cần kiểm tra riêng khả năng xuất, mở/nhập, liên kết tham chiếu và chỉnh sửa; đây là những thao tác khác nhau. Không nên suy ra mọi thao tác đều được hỗ trợ chỉ từ thông tin “có hỗ trợ IFC”.

Với nền tảng CDE hoặc công cụ xem mô hình, cần thử thêm khả năng hiển thị thuộc tính, xử lý dung lượng và quản lý phiên bản. Doanh nghiệp nên đánh giá bằng một tệp đại diện của dự án trước khi quyết định quy trình.

6. Quy trình trao đổi IFC đề xuất cho doanh nghiệp

Đối với chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu tại Việt Nam, Arotech đề xuất bắt đầu từ mục đích sử dụng dữ liệu, sau đó mới lựa chọn cấu hình và công cụ. Có thể triển khai theo sáu bước:

1. Xác định đầu ra: Dùng IFC để phối hợp, đo bóc hay bàn giao tài sản? Nêu rõ bên nhận và tiêu chí chấp nhận.
2. Thống nhất yêu cầu trao đổi: Phiên bản IFC, MVD nếu áp dụng, tọa độ, đơn vị, phạm vi bộ môn và thuộc tính bắt buộc.
3. Chuẩn hóa mô hình nguồn: Kiểm tra phân loại cấu kiện, tầng, mã đối tượng và ánh xạ thuộc tính. Làm rõ dữ liệu nào chưa có.
4. Xuất thử một phạm vi đại diện: Ghi lại phiên bản phần mềm, tiện ích xuất và cấu hình để có thể lặp lại.
5. Kiểm tra ở môi trường nhận: Đối chiếu hình học, tọa độ, thuộc tính và một số khối lượng mẫu; lưu các lỗi cần xử lý.
6. Phê duyệt và quản lý bản phát hành: Lưu tệp cùng báo cáo kiểm tra, trạng thái và người chịu trách nhiệm. Lặp lại kiểm tra khi cập nhật mô hình.

IFC và ISO 19650 có vai trò bổ sung cho nhau: IFC phục vụ trao đổi dữ liệu, còn ISO 19650 đề cập quản lý thông tin trong quy trình BIM. Xem thêm hướng dẫn quản lý thông tin BIM theo ISO 19650.