Trong dự án xây dựng, có nhiều bản vẽ chưa chắc đã có thông tin tốt. Câu hỏi quan trọng là bản nào mới nhất, ai chịu trách nhiệm, đã được kiểm tra chưa và được phép dùng cho mục đích gì? ISO 19650 đưa ra cách tổ chức để các bên trả lời thống nhất những câu hỏi đó.
ISO 19650 là gì và giải quyết vấn đề nào?
ISO 19650 cung cấp khái niệm và quy trình quản lý thông tin xuyên suốt từ hoạch định, thiết kế, thi công đến vận hành tài sản. Đối tượng quản lý bao gồm mô hình BIM, bản vẽ, tài liệu, bảng dữ liệu, hồ sơ phê duyệt và thông tin phục vụ vận hành.
Khi mỗi đơn vị gửi hồ sơ qua email, tin nhắn hoặc thư mục riêng, dự án dễ dùng nhầm bản vẽ cũ, thiếu lịch sử phê duyệt và khó xác định trách nhiệm. Cách tiếp cận theo ISO 19650 giúp thông tin được tạo cho một mục đích xác định, bởi đúng bên phụ trách, vào đúng mốc và trải qua kiểm tra trước khi sử dụng.
Sáu phần chính của ISO 19650
Khái niệm & nguyên tắc
Thiết lập nền tảng chung về yêu cầu thông tin, mô hình thông tin, trách nhiệm và CDE.
Giai đoạn dự án
Quản lý thông tin khi lựa chọn đội ngũ, thiết kế, thi công, phối hợp và bàn giao.
Giai đoạn vận hành
Tiếp nhận và duy trì dữ liệu để quản lý, bảo trì, sửa chữa và cải tạo tài sản.
Trao đổi thông tin
Xác định yêu cầu về chất lượng và quy trình cho mỗi lần trao đổi thông tin.
Bảo mật thông tin
Tiếp cận theo rủi ro đối với thông tin nhạy cảm, quyền truy cập và chia sẻ.
Sức khỏe & an toàn
Quản lý thông tin liên quan đến mối nguy và an toàn trong vòng đời tài sản.
CDE trong ISO 19650 hoạt động thế nào?
CDE (Common Data Environment) là môi trường dữ liệu chung hỗ trợ thu thập, quản lý và phân phối các gói thông tin theo quy trình thống nhất. CDE là sự kết hợp giữa quy trình và giải pháp kỹ thuật; chỉ có thư mục dùng chung là chưa đủ.
Bốn nhóm yêu cầu: OIR, AIR, PIR và EIR
Bắt đầu từ thông tin cần dùng để ra quyết định. Không nên yêu cầu dữ liệu chỉ vì mô hình có thể chứa dữ liệu đó.
| Ký hiệu | Ý nghĩa | Ví dụ thực tế |
|---|---|---|
| OIR | Yêu cầu thông tin của tổ chức. | Dữ liệu phục vụ quản trị danh mục tài sản, đầu tư và tuân thủ. |
| AIR | Yêu cầu thông tin để quản lý tài sản. | Mã thiết bị, vị trí, thời hạn bảo hành và chu kỳ bảo trì. |
| PIR | Yêu cầu thông tin phục vụ quyết định trong dự án. | Thông tin cần có trước khi phê duyệt phương án hoặc nghiệm thu. |
| EIR | Yêu cầu thông tin trao đổi tại mốc giao nhận. | Nội dung, định dạng, thời điểm, tiêu chí kiểm tra và trách nhiệm bàn giao. |
BEP, TIDP và MIDP liên kết với nhau ra sao?
Kế hoạch thực hiện BIM
Mô tả đội ngũ sẽ đáp ứng yêu cầu thông tin như thế nào: vai trò, quy trình, công cụ, kiểm tra chất lượng, CDE và bàn giao.
Kế hoạch của từng nhóm
Chỉ rõ nhóm nào tạo gói thông tin nào, ai phụ trách, giao lúc nào và phụ thuộc đầu vào nào.
Kế hoạch tổng thể
Tập hợp và điều phối các TIDP để theo dõi mốc bàn giao của toàn dự án.
BEP cần phản ánh năng lực và cách triển khai thực tế. Một bản kế hoạch dài nhưng không được dùng trong dự án sẽ không giúp kiểm soát thông tin.
Ba vai trò cần phân biệt
Bên giao nhiệm vụ
Xác định mục tiêu và yêu cầu thông tin; trong nhiều dự án là chủ đầu tư hoặc bên quản lý tài sản.
Bên được giao nhiệm vụ chính
Điều phối nhóm thực hiện, chẳng hạn tổng thầu hoặc tư vấn thiết kế chính.
Bên được giao nhiệm vụ
Thực hiện phần việc và tạo ra các gói thông tin theo phạm vi được giao.
Lộ trình triển khai thực tế
Có thể bắt đầu với một dự án hoặc một phạm vi đủ nhỏ để đo lường kết quả, rồi mở rộng sau khi quy trình đã chạy ổn định.
Dữ liệu sẽ hỗ trợ quyết định nào: phối hợp thiết kế, khối lượng, hiện trường hay vận hành?
Gắn PIR, AIR và EIR với từng mục đích và mốc bàn giao.
Đánh giá năng lực đội ngũ, xây dựng BEP, TIDP và MIDP.
Quy định quyền truy cập, tên file, trạng thái, phiên bản và luồng phê duyệt.
Phát triển tại WIP, chia sẻ có kiểm soát và phê duyệt theo mục đích sử dụng.
Lưu lịch sử, kiểm tra dữ liệu nhận được và cải tiến cho dự án sau.
Những lỗi triển khai thường gặp
- Chọn công cụ trước khi xác định yêu cầu thông tin.
- Coi CDE như một thư mục lưu file, thiếu trạng thái và luồng phê duyệt.
- Sao chép BEP từ dự án khác mà không điều chỉnh trách nhiệm và mốc bàn giao.
- Yêu cầu quá nhiều dữ liệu nhưng không xác định ai sẽ dùng và dùng để làm gì.
- Chỉ quan tâm mô hình 3D mà bỏ qua tài liệu, hồ sơ phê duyệt và dữ liệu vận hành.
Câu hỏi thường gặp
ISO 19650 có bắt buộc áp dụng không?
Việc áp dụng phụ thuộc quy định pháp luật, yêu cầu của chủ đầu tư và hợp đồng cụ thể. Doanh nghiệp có thể dùng bộ tiêu chuẩn làm cơ sở xây dựng quy trình quản lý thông tin BIM.
Có CDE là đã tuân thủ ISO 19650 chưa?
Chưa. Dự án còn cần xác định yêu cầu thông tin, trách nhiệm, kế hoạch bàn giao, kiểm tra, phê duyệt và bảo mật.
Google Drive hoặc SharePoint có thể là CDE không?
Các nền tảng này có thể hỗ trợ một phần chức năng CDE nếu được cấu hình và vận hành theo quy trình phù hợp. Chỉ tải file vào thư mục chung chưa đủ.
ISO 19650 có quy định một mức LOD cố định không?
Không nên hiểu ISO 19650 như một bảng LOD áp dụng cho mọi dự án. Mức độ thông tin cần thiết gắn với mục đích sử dụng và từng mốc bàn giao.